خانه / ساحتار بلاگ لیستپەڕە 10

ساحتار بلاگ لیست

اوضاع اقتصادی ـ اجتماعی باکو در پیش از به قدرت رسیدن مساواتی ها

منطقۀ قفقاز که پس از جدایی از ایران و پیوستن به روسیه فرازونشیب­های بسیاری را پشت سر گذاشته بود، در عرصه­ های گوناگون سیاسی، اقتصادی و مناسبات ارضی و دهقانی درگیرِ مشکلات پیچیده­ای بود. اصلاحات الکساندر دوم در سال ۱۸۶۴م در قفقاز، تنها در سال ۱۸۷۰م شامل مناطق مرکزی و شرقی قفقاز گردید که بیشتر مسلمان بودند (ترمیناسیان، ۱۳۷۱، ص …

بیشتر بخوانید »

باکو کانون فعالیت های گروه های چپ

باکو افزون بر اینکه قطب صنعتی قفقاز به شمار می­رفت، کانون شکل­گیری گروه‌ها و جریان­های سیاسی با اندیشه­های چپ نیز بود. در ترویج اندیشه­های چپ در قفقاز، همانند دیگر نقاط روسیه چون آسیای مرکزی، تبعیدیانی که بیشتر آنان از انقلابیون روس بودند و علیه رژیم تزار دست به مبارزه زده بودند و نیز افراد دیگری که به طور داوطلب برای …

بیشتر بخوانید »

انقلاب ۱۹۱۷ روسیه و فروپاشی سلطنت خاندان رومانف

انقلاب ۱۹۰۵ روسیه اگرچه شکست خورد و در ظاهر تزار و رژیم سلطنتی او با همه عواملش بر زحمتکشان روسیه پیروز شدند، اما این حقیقت آشکار گردید که ظلم و تعدیِ بیش از اندازه حکام روسیه در تمامی مناطق این کشورِ پهناور، بی­عدالتی، ‌اختلاف طبقاتی و فقر، چنان فشاری به توده­های مردم وارد می­نماید که آنان از خواسته­های خود دست …

بیشتر بخوانید »

انقلاب ۱۹۰۵ و زوال تزاریسم

به دنبال رقابت­های سیاسی و نظامی قدرتهای بزرگ در سال‌های آغازین سده بیستم که هرکدام به دنبال به­دست­آوردن سروری و ایجاد حوزه نفوذ بیشتر برای کشور خود بودند، روسیه و ژاپنِ در حال توسعه و ترقی بر سرِ مناطقی در خاور دور دچار اختلاف­هایی شدند. تا اینکه با حمله ژاپن در سال ۱۹۰۴ به «پرت آرتور»، روسیه شکست سختی از …

بیشتر بخوانید »

واکنش مردمان مناطق اشغالی در قفقاز پس از جدایی از ایران

فتح این سرزمین‌ها توسط روس‌ها گرچه آسان بود، اما نگهداری آنها در حوزه متصرفات امپراتوری روسیه چندان سهل و ساده به نظر نمی‌رسید. چرا که بیشترین ساکنان این مناطق را مسلمانان تشکیل می‌دادند که حاضر به پذیرش سلطه و برتری روس‌ها نبودند. نمونه بارزی از این نارضایتی‌ها را می‌توان در داغستان دید که با خیزش قهرمانانه شیخ شامل از سال۱۸۳۰م …

بیشتر بخوانید »

دور دوم جنگ های ایران و روسیه

دوره دوم جنگ­های ایران و روسیه میان سالهای ۱۲۴۱-۱۲۴۳ ق/ ۱۸۲۶- ۱۸۲۸م رخ داد و آن نیز با انعقاد قرارداد ترکمن­چای به پایان رسید. با وقوع این جنگ روشن شد که انعقاد عهدنامه گلستان پایانِ مخاصماتِ میان ایران و روسیه نبوده و هنوز مشکلات سیاسی ـ اجتماعیِ چندی بر سرِ راه روابط عادی و صلح­آمیزِ میان دو کشور وجود دارد. …

بیشتر بخوانید »

مروری کوتاه بر پیشینه تاریخی ماورای قفقاز

سرزمین ماورای قفقاز (Transcaucasia) که به روسی / Zakavkazia) زاقافقازیا) نامیده می­شود، پیشینه­ای کهن و پر از فراز و نشیب داشته است. نام قفقاز برای نخستین بار در ۴۹۰ پ.م از سوی اسیخلوس شاعر یونانی به کار برده شده است (بیلگه، ۲۰۱۲، ص ۱) و این همانجایی است که زئوس، پرومته را در آنجا به زنجیر کشید و عقابی را …

بیشتر بخوانید »

دور نخست جنگ های ایران و روسیه

الحاق گرجستان که سده­ها جزئی از سرزمین­های ایران بود ضربه سنگینی بود که به دولت ایران وارد شد. ژنرال سیسیانوف که در دوران الکساندر تزار روسیه به گرجستان فرستاده شده بود، در سال ۱۲۱۸ق/ ۱۸۰۳م به شهر گنجه حمله کرد تا آنجا را تصرف نماید (دنبلی، ۱۳۸۳، ص ۱۸۲-۱۸۱). پیش از حملۀ سپاهیان روس به فرماندهی ژنرال سیسیانوف به گنجه، …

بیشتر بخوانید »

نقش متفقین در شکل‌گیری فرقه دمکرات

دکتر علی درازی یکی از دشواری‌های ریشه‌یابی نارضایتی‌های محلی در سال‌های پس از شهریور ۱۳۲۰، ناشی از آشوب و اغتشاش است که پس از هجوم مشترک متفقین و اشغال کشور و برکناری رضاشاه بر ایران حکمفرما شد. آشوب و شورش گسترده‌ای کل کشور را فراگرفت ولی بخش مهمی از آن حاصل تبلیغات متفقین و نارضایتی عمومی از اشغال کشور بود. …

بیشتر بخوانید »

نقش حزب توده در تشکیل فرقه دمکرات

پیشینه‌ شوروی‌گرایی در ایران به تشکیل حزب کمونیست ایران بازمی‌گردد. هر چند در دوره‌ رضاشاه، گروه «پنجاه‌وسه نفر» که مروج کمونیسم بودند دستگیر و زندانی شدند ولی در شهریور ۱۳۲۰ اعضای گروه آزادشده با حضور نیروهای ارتش سرخ در ایران و با حمایت مستقیم دولت شوروی، حزب توده را تشکیل دادند. (آبراهامیان، ۱۳۷۸: ۳۴۶ -۵۱۱). در زمان تأسیس فرقه، حزب …

بیشتر بخوانید »