خانه / مقالات

مقالات

روایتی تاریخی ـ ادبی از جنگ ‌های ایران و روسیه تزاری

مآثرسلطانیه  روایتی تاریخی ـ ادبی از جنگ ‌های ایران و روسیه تزاری * یلدا رنجبر خراسانی درباره دیرینه روابط ایران و روسیه و تاریخ آغاز هجوم کشور متخاصم روس به خاک ایران آثار و کتاب های متعددی به رشته تالیف کشیده شده است. اهمیت تاریخ نگاری در این عرصه به حدی بوده است که در همان ایام هجوم روسیه به …

بیشتر بخوانید »

شعر و ادب فارسی در آران و آذربایجان دوران ایلخانی

رحیم نیکبخت درآمد آذربایجان و اران دو کانون مهم فرهنگ و هویت ایران اسلامی است. قسمت عمده شعر و ادب فارسی در این دوکانون مهم توسط اندیشمندان و شاعران مسلمان خلق گردیده است که بخش قابل توجه آثاری که در مورد تاریخ ادبیات ایران نگاشته شده را به خود اختصاص داده است.[۱] قبل از شروع بحث لازم به ذکر است …

بیشتر بخوانید »

اسنادی منتشرنشده از تاریخ مشروطیت آذربایجان

 از یادگاری های دوران ریاست آقای دکتر رسول جعفریان در کتابخانه مجلس شورای اسلامی کتاب «اسناد دوره اول مجلس شورای ملی» به کوشش مسعود کوهستانی‌نژاد[۱] است. استاد جعفریان در مقدمه ناشر نوشته‌اند: «در این زمینه، کتابخانه مجلس اسنادی را منتشر کرده، امّا همچنان گنجینه عظیمی بر جای مانده که برخی فهرست‌ناشده و بسیاری منتشرنشده است. به همین دلیل، کتابخانه مجلس در تلاش است …

بیشتر بخوانید »

اوضاع امنیتی ارومیه از زمان اشغال تا روی کار آمدن فرقه دمکرات آذربایجان

     ارومیه پس از اشغال از سوی نیروهای شوروی در شهریور ۱۳۲۰ ش و فروپاشی نیروهای ارتشی آرامش بیست ساله ی خود را از دست داد و عرصه ی تاخت و تاز و غارت برخی از طوایف آشوب طلب کرد گردید که به انگیزه ی ناتوان نشان دادن دولت مرکزی نزد مردم از سوی نیروهای اشغالگر بیگانه تحریک می شدند …

بیشتر بخوانید »

جغرافیای تاریخی اران، آذربایجان، ارمنیه در قرن نهم هجری قمری

چند سال پیش کتابی تحت عنوان «جغرافیای تاریخی ایران در قرن نهم هجری» که بخشی از کتاب صُبح الاعسی فی صناعـﺔ الانشاء تألیف قلقشندی توسط آقای محجوب‌الزویری انتشار یافت[۱] که اطلاعات جالبی از جغرافیای تاریخی مناطق مختلف ایران را ارایه داده است. این کتاب در سه بخش به ذکر تفصیلی ممالکی که در اختیار اولاد چنگیزخان است می‌پردازد. بخش اول از مملکت ایران، مملکت جنوبی …

بیشتر بخوانید »

نسل‌کشی شیعیان آناتولی

توسط ترکان عثمانی  و جنگ چالدران ابوالقاسم طاهری خبر شکست ازبکان و کشته شدن شیبک‌خان توسط شاه‌ اسماعیل صفوی دربار عثمانی را بیمناک کرد.[ ازبکها و شیبک‌ خان اوزبک به دلیل مخالفت با شیعیان و ارتباط با حکومت عثمانی، مورد حمایت ترکهای عثمانی بودند.] شیعیان همواره از سوی امپراتوری عثمانی تحت فشار بودند که با ظهور شاه اسماعیل، آنها جرأت …

بیشتر بخوانید »

تجاوز عثمانی به آذربایجان و قتل عام مردم تبریز

تجاوز عثمانی به آذربایجان و قتل عام مردم تبریز (۹۹۳-۹۸۶ ق.) نصرالله صالحی[*] مقدمه در طول دوره صفویه، بخش های غربی قلمرو ایران، به ویژه منطقه قفقاز و آذربایجان، بارها مورد حمله و هجوم همه جانبه سپاهیان عثمانی قرار گرفت. در این تجاوزات، بسیاری از شهرها و روستاهای مناطق یاد شده تصرف و تخریب شد و مردمان بی­شماری نیز قتل …

بیشتر بخوانید »

«تاریخ شفاهی مبارزات نهضت میهن پرستان ارسباران علیه فرقه دموکرات آذربایجان»

بهزاد محمدخانی[*] ۱- مقدمه در مقاله پیش رو نگاهی اجمالی به تاریخ شفاهی مبارزات میهن پرستان ارسباران در برابر غائله فرقه دموکرات آذربایجان می‌پردازد. مختصر نگاهی به زندگینامه مبارزین نشان می‌دهد که از پایگاه اجتماعی و سیاسی و نظامی بالایی برخوردار بوده‌اند. همین پشتوانه بزرگی برای مبارزات مبارزین ارسباران شامل: رضاقلی خان محمدخانی، عالیشان محمدخانی، طالب قره باغی، عبداله قره …

بیشتر بخوانید »

انقلاب مشروطه آذربایجان، هویت ایرانی

انقلاب مشروطیت یکی از مقاطع مهم تاریخ معاصر ایران را تشکیل می‌دهد که در این نهضت آذربایجان نیز نقش مهمی ایفا کرده است. موقعیت سیاسی، اجتماعی و اقتصادی آذربایجان شرایطی را فراهم آورد تا هویت ملی (اسلامی ایرانی) در بین مردم و نخبگان آن نمود برجسته‌ای داشته باشد مهمترین دلیل آن در این خطه از ایران را بایستی حضور مداخله …

بیشتر بخوانید »

ستارخان سردار ملی

ستارخان سردار ملی قهرمان انقلاب آذربایجان[۱] از عبدالحسین نوایی ستارخان کسی که بیش از همه در تاریخ انقلاب تبریز دخالت داشت و حقاً باید برگشت مشروطه را نتیجه‌ی شجاعت‌های وی بدانیم ستارخان است. وی اصلاً از اهالی قراجه‌داغ یعنی ناحیه‌ایست که امروزه ارسباران خوانده می‌شود، مردی عامی و به کلی بی‌سواد بود اما شجاعتی زایدالوصف داشت و جزو لوطیان محله‌ی …

بیشتر بخوانید »